वाटचाल

पुढील वाटचाल.

ऑगस्ट २०१२ नंतर मी माझ्या ब्लॉगवर माझ्याच ब्लॉगबद्दल कधीच लेखन केले नाही. कांही वैयक्तिक अडचणी किंवा संकटांना तोंड द्यावे लागल्यामुळे आणि मला इतर गोष्टींसाठी बराचसा वेळ द्यावा लागत असल्यामुळे माझ्या लेखनाचा वेगही मंदावला. तरीही माझी गाडी मंदगतीने का होईना पण पुढे सरकत होती. माझ्याने तितकेसे नवे लेखन झाले नसले तरी वाचकांनी मात्र माझे जुने लिखाण वाचणे सुरू ठेवले असल्यामुळे माझ्या ब्लॉगला मिळत असलेल्या भेटींचा ओघ तसाच सुरू राहिला. 

ऑगस्ट २०१२ मध्ये ७८८ वर असलेली लेखांची संख्या आता १०२१ वर गेली आहे, म्हणजे गेल्या साडेचार वर्षांमध्ये त्यात २३३ नव्या लेखांची भर पडली. काही जुने लेख काढून टाकून किंवा त्यांचे एकत्रीकरण करून लेखांची एकंदर संख्या यापुढे मात्र एक हजाराचे आत ठेवायची असे मी ठरवले आहे. ऑगस्ट २०१२ मध्ये एक लक्षावर गेलेला वाचनसंख्यांचा आकडा आता पावणेतीन लाखांपर्यंत पोचला आहे. म्हणजे त्यात पावणेदोन लाखांची भर पडली आहे. पटीच्या हिशोबात सांगायचे झाल्यास लेखांचा आकडा सव्वापट झाला तर भेटींचा आकडा पावणेतीनपट झाला आहे. गुणवत्तेच्या दृष्टीने पाहता माझ्या सुरुवातीच्या त्रोटक लेखांच्या मानाने आताचे लेख जास्त विस्तारपूर्ण आणि आशयघन असतात असे माझे मलाच वाटते.

आंतर्जालावरील बहुतेक ब्लॉगलेखन दैनंदिनीच्या स्वरूपात असते. ब्लॉग या शब्दामधील लॉग या शब्दाचा अर्थच नोंद असा होतो. म्हणूनच त्याला अनुदिनी असा प्रतिशब्द सुचवला गेला. सुरुवातीला मी सुध्दा अनेक वेळा प्रासंगिक महत्वाच्या घटनांवर लिहित असे, पण अशा तात्कालिक लिखाणापेक्षा टिकाऊ असे जास्त भाग लिहायचे ठरवल्यानंतर प्रासंगिक प्रकारच्या लेखांची संख्याही कमी होत गेली. माझे लेखन अजूनही पूर्वीप्रमाणेच चौफेर विषयांवर चाललेले असते. त्यासाठी मला नेहमी अमर्यादित विषयही मिळत असतात. त्यात काही व्यक्तीचित्रे, थोडे विज्ञानतंत्रज्ञान, काही गीते, काही विचार, काही आठवणी वगैरे सगळ्यांचा समावेश असतो. ज्या काळात मला जे सुचेल त्यावर विचार करायचा, थोडी माहिती जमवायची आणि ती सादर करायची असे माझे सूत्र गेली दहा वर्षे चालत आले आहे.

माझ्या या स्थळाला भेट देत रहावे आणि आपले अभिप्राय कळवावेत अशी नम्र विनंती आहे.


दि. २९ एप्रिल २०१७


.........................................................................
1.  Tuesday, January 03, 2006

Shreeganesha श्रीगणेशा


Hi,
So I have also created a blog. Wow ! It was so easy.I have also managed to put my expressions in Marathi in the first attempt
Good beginning for year 2006.I will try to improve further.
----------------------------------------------------------------------------------------

२. Sunday, January 20, 2008

New Beginning

अरे वा! हा ब्लॉग अजूनपर्यंत जीवंत आहे म्हणायचा. मध्यंतरी गूगलने ब्लॉगस्पॉट घेतल्यानंतर तो उघडतच नव्हता. त्यामुळे त्याचा नाद सोडाना लागत होता. आता नव्याने सुरुवात करता येईल.

------------------------------------------------------------------------------------------

३.  शंभरावा भाग  - दि. 17 एप्रिल 2008

आज मी या ब्लॉगवर शंभरावा भाग लिहीत आहे. तो लिहीत असतांना सुरुवातीपासूनच्या आठवणी मनात येणे साहजीक आहे. सन २००५च्या अखेरपर्यंत मला इंटरनेटबद्दलच फारशी माहिती नव्हती. ई-मेल आणि गरजेपुरती शोधाशोध यापलीकडे मी त्यावर कांहीसुध्दा काम केलेले नव्हते. माझ्या कल्पकतेची किंवा निर्मितीक्षमतेची धांव ग्रीटिंग कार्ड बनवून पाठवण्यापलीकडे कधी गेली नव्हती. तोपर्यंत इंग्रजी ब्लॉगविश्वाचा परिचय देखील झालेला नव्हता. आपल्याला सुध्दा जर नेटवर स्वतःची छोटीशी जागा मिळाली तर किती छान होईल, विविध प्रकारचा मजकूर, चित्रे आणि ध्वनी यांच्या सहाय्याने आपण ती मनासारखी सजवू असे विचार इंटरनेटवरील सुंदर वेबसाईट्स पहातांना मनात येत असत, पण अशी जागा विकत मिळते की भाड्याने मिळते आणि ती कुणाकडे मिळते याबद्दल अवाक्षरही माहिती नव्हती. ते भयंकर महागडे प्रकरण असणार, आपल्या आंवाक्यातले काम नाही, अशीच माझी समजूत होती.

डिसेंबर २००५ च्या अखेरीस मी लीड्स इथे माझ्या मुलाकडे गेलो होतो. कडाक्याची थंडी आणि लवकर मावळणारा दिवस यामुळे घराबाहेर जास्त फिरायची सोय नव्हती. घरात चोवीस तास इंटरनेट उपलब्ध असायचे, त्यावरच भ्रमंती सुरू केली. असाच भटकत असतांना कुठे तरी कोणाचा तरी एक ब्लॉग नजरेला पडला आणि तो धागा धरून वीस पंचवीस इतर ब्लॉग पाहिले. त्यात इंग्रजीखेरीज फ्रेंच, स्पॅनिश वगैरे होते तसेच चिनी, जपानीसुध्दा होते. त्या वेळेस मराठी ब्लॉग कांही आपणहून किंवा चुकून माझ्या डोळ्यांसमोर आला नाही. ब्लॉगस्पॉटतर्फे केलेले नवा ब्लॉग सुरू करण्याचे जाहीर आवाहन वाचल्यानंतर आपल्याला सुध्दा अगदी फुकटात एक जागा मिळू शकते याचा अत्यानंद झाला. आणि लवकरात लवकर आपला ब्लॉग तयार करायचे ठरवले.

ब्लॉग तयार केला पण त्यावर काय लिहायचे हा प्रश्न अनुत्तरित होता. इतरांचे जेवढे ब्लॉग मी पाहिले आणि मला समजले त्यात बहुधा डायरीत लिहिल्यासारखा मजकूर होता. कांही लोकांनी त्यावर विनोद, कविता, अनुभव वगैरे लिहिले होते. बहुतेकांनी चित्रे चिकटवली होती. त्या वेळेला ब्लॉगवर व्हीडीओ घालणे शक्य नव्हते. चिनी जपान्यांची तर फक्त चित्रेच पाहणे शक्य होते. त्यातल्या मजकुराची लिपीच अगम्य होती. पण ते ब्लॉग पाहून मीसुध्दा मराठीमध्येच लिहायचे ठरवले. मुंबईला लिपी आणि आकृती या सॉफ्टवेअरचा वापर करून मराठी किंवा हिंदी मजकूर लिहिणे आणि त्याचा प्रिंटआउट काढणे एवढे मी शिकलो होतो, पण त्याची ब्लॉगबरोबर कशी सांगड घालायची ते माहीत नव्हते. शिवाय इंग्लंडमध्ये माझ्याकडे मराठी फॉंट्ससुध्दा नव्हते.

मराठी लेखिका सौ.पल्लवी शेटे गाडगीळ यांचे वास्तव्य त्या काळात लीड्सला आमच्या शेजारीच होते. त्यांच्याकडून मार्गदर्शन घेण्यासाठी त्यांना भेटलो. "आपण तर हांताने सुवाच्य अक्षरात लेख लिहून त्याची स्कॅन केलेली प्रत ईमेलमधून संपादकांकडे पाठवून देतो. छपाईसाठी लागणारी पुढची अक्षरजुळणी भारतातच होते." असे त्यांनी सांगितले. हा मार्ग मला ब्लॉगसाठी चालण्यासारखा नव्हता. मला निदान मराठी फॉन्ट्स जरी मिळाले तरी प्रिंटस्क्रीनचा उपयोग करून एकादा लेख चित्ररूपाने ब्लॉगवर टाकता येईल असा विचार केला. त्या दृष्टीने शोध घेतल्यानंतर युनिकोड सांपडला. तो इन्स्टॉल करून जेंव्हा मराठीमधली मुळाक्षरे पडद्यावर शळकली तेंव्हा मला ब्रम्हानंद झाला. तोंपर्यंत २००६ चे नववर्ष उजाडून पहिला दिवस संपायला आला होता. लगेच मुहूर्ताचे चार शब्द लिहून टाकले. लेख पूर्ण करून आणि ब्लॉगस्पॉटवर खाते उघडून तो प्रसिध्द करेपर्यंत जानेवारी महिन्याची तीन तारीख लागली होती.

युनिकोडमध्ये लिहिलेला मजकूर थेट ब्लॉगवर चढवता येतो हे समजल्याने चित्ररूपाचे सव्यापसव्य करण्याची गरज नव्हती. तीनचार भाग लिहून काढल्यानंतर नव्याची नवलाई संपली. आपण कोणतीही गोष्ट करू शकतो एवढे एकदा सिध्द झाल्यानंतर ती पुनःपुन्हा करत राहण्यासाठी सबळ कारण लागते. त्यामुळे आपण लिहिलेले कोणी तरी वाचू शकतो कां ते पहायला सुरुवात केली. ओळखीतल्या दहा बारा लोकांना मेल पाठवून माझा ब्लॉग वाचून पहाण्याची विनंती केली. त्यातील दोघातीघांची नकारार्थी उत्तरे आली. इतरांची आलीच नाहीत. कदाचित युनिकोड वाचण्याचा प्रॉब्लेम असेल म्हणून मी ते सारे ब्लॉग चित्ररूपाने चिकटवले आणि पुन्हा सर्वांना पत्रे लिहिली. कोणी ते वाचता येते असे लिहिले तर दिसते पण वाचायला त्रास होतो असे कोणी कळवले. एका मित्राने तर "रोज रोज तू काय लिहितो आहेस ते मी पाहून माझा अभिप्राय द्यायला पाहिजेच काय? ( मला दुसरा उद्योग नाही की काय?)" असे घुश्श्यात विचारले. पण निदान एक दोघांना तरी माझे ब्लॉगलेखन दिसत होते म्हणजे तांत्रिक दृष्ट्या हा प्रयोग य़शस्वी झाला होता. आता अक्षरांचा आकार वाढवणे वगैरे सुधारणा करून ते लिखाण वाचणे सोपे करायचे होते. त्यानंतर ते वाचकांना आवडण्याचा वा न आवडण्याचा प्रश्न होता.

माझ्या परिचयाच्या सगळ्या लोकांना जरी तांत्रिक कारणांमुळे माझा ब्लॉग वाचणे शक्य होत नसले तरी कांही अनोळखी मित्रांची पत्रे आली. त्या वर्षीचा 'सर्वोत्कृष्ट ब्लॉग' म्हणून ज्याची निवड झाली होती त्या नंदनने माझे ब्लॉगविश्वात अगत्याने स्वागत केले. त्याशिवाय पल्लवी, अमित, गौरी, अनूप, अग्वनदीपक आणि अनामिक यांनी कौतुकाचे दोन शब्द लिहून शुभेच्छा दिल्या. त्यामुळे हे काम पुढे करत राहण्याचा उत्साह आला. त्या दरम्यान मृदुलाकडून मला याहू ३६० वर येण्याचे आमंत्रण मिळाले आणि 'आनंदघन' याच नांवाने तिथे दुसरा ब्लॉग सुरू केला. तिथल्या सुविधांचा विचार करता तो युनिकोडमध्ये ठेवला आणि ब्लॉगस्पॉटवरील हा ब्लॉग चित्ररूपाने पुढेही सुरू ठेवला. याहू ३६०वरील माझ्या लेखनाला अनेक प्रतिसाद मिळत होते आणि वाचकांची तसेच वाचनांची संख्याही रोजच्या रोज तिथे दिसत होती. नोटपॅडवर लेख लिहून ते थेट अपलोड करणे सोपे होते. त्यात दुरुस्ती करायला वाव होता. अशा ब-याच कारणांमुळे त्याला अग्रक्रम मिळत गेला. ब्लॉगस्पॉटवर अनेक वेळा चित्रे डकवतांना त्यात अडचण येत असे. त्यामुळेही तो मागे पडत गेला. अखेर गूगलने ब्लॉगस्पॉटला ताब्यात घेतल्यानंतर काय झाले कोणास ठाऊक, मला माझाच ब्लॉग उघडताही येईना. त्यासाठी कोणाकडे गा-हाणे मांडायचे तेही ठाऊक नव्हते. फुकट मिळत असलेल्या सेवेसाठी तक्रार तरी कशी करणार? मलाही आता चित्ररूपाने लेख प्रसिद्ध करण्याची गरज उरलेली दिसत नव्हती. आपला हा ब्लॉग आंता 'मृत' म्हणून घोषित होणार असे मी धरून चाललो होतो. त्यामुळे त्याचे शतक साजरे करण्याची संधी तरी कुठे उरली होती?

या वर्षी म्हणजे २००८ साली पुन्हा चित्र बदलले. मध्यंतरीच्या काळात माझ्या संगणकाची हार्डडिस्क बदलून तिचा नवा जन्म झाला होता. सहज प्रयत्न करून पाहता माझे ब्लॉगस्पॉटवरील खाते अचानक उघडले. एवढेच नव्हे तर त्यावर चार शब्द लिहून पाहिले तर ते लगेच उमटले देखील! दुस-या बाजूला याहूबद्दल त-हेत-हेच्या अफवा आणि बातम्या पसरत असल्यामुळे त्याच्या भवितव्याबद्दल अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. त्यामुळे मी आता या ब्लॉगचे पुनरुज्जीवन करण्याचा निर्णय घेतला. कांही काळ मी नवे लेख दोन्ही ठिकाणी घालीन तसेच या ब्लॉगवर पूर्वी न दिलेले कांही निवडक जुने लेख इथे देणार आहे. त्यामुळे पहिले शतक पूर्ण करायला सव्वादोन वर्षाचा काळ लागला असला तरी दुसरे शतक लवकर संपवायचा विचार आहे. वाचकांचा अंदाज इथे येत नाही ही अडचण अजून शिल्लकआहे. अधून मधून प्रतिसाद येत राहिले तर मला प्रोत्साहन मिळेल.

या शतकपूर्तीनिमित्य वाचकांना अभिवादन करून त्यांचा आधार मिळत रहावा अशी नम्र विनंती करत आहे.
------------------------------------------------------------------------

4. Friday, April 25, 2008

याहू ३६० वरील ब्लॉगचे

अवघे पाऊणशे हजार (पाऊण लक्ष) 



यापूर्वी कधीही न केलेले, कांहीतरी अगदी वेगळ्या प्रकारचे असे काम करावयाच्या हौसेपोटी दोन वर्षांपूर्वी मी ब्लॉग लिहायला सुरुवात केली त्यावेळी समोर कसलेच उद्दिष्ट नव्हते. थोडे दिवस इकडच्या तिकडच्या गप्पा मारल्यानंतर एक विषय घेऊन त्याबद्दल लिहावे असे वाटले पण नक्की काय लिहायचे ते ठरत नव्हते. पहाटेच्या सुमारास सूर्योदयापूर्वी थोडा वेळ तेजाने तळपून सूर्योदय होताच अंधुक होऊन जाणाच्या त्रयोदशीच्या रेखीव चंद्रकोरीचे त्या काळात योगायोगाने दर्शन घडले. द्वितीयेच्या चंद्रकोरीचे सगळ्यांनाच कौतुक असते पण आकाराने हुबेहूब तशीच दिसणारी त्रयोदशीची चंद्रकोर इतकी उपेक्षित का? असा प्रश्न विचारून तिच्याबद्दल लिहिले आणि मला माझा विषय सापडला. चंद्राबद्दल 'सबकुछ' मी लिहीत राहिलो. त्याचे ३३ भाग होऊन गेले. त्या मालिकेने ब्लॉगलेखनाच्या या प्रयत्नाला स्थैर्य दिले. त्यानंतर कधी स्फुट तर कधी मालिका असे लिहीत गेलो.
त्या वेळी भारतातल्या माझ्या ओळखीच्या बहुतेक लोकांकडे आधुनिक संगणक नसल्यामुळे त्यांना युनिकोडवर लिहिलेला मजकूर दिसत नव्हता. त्यांच्या सोयीसाठी मी सुरुवातीला ब्लॉगस्पॉटवर चित्रमय ब्लॉग सुरू केला. त्या काळात मी याहू ३६० साठी युनिकोडमध्ये जे लिहीत होतो.त्याची चित्रप्रत काढून ती ब्लॉगस्पॉटवर लावत होतो. याहू ३६० वर वाचकांची आणि वाचनांची संख्या रोजच्या रोज दाखवण्याची सोय होती. दिवसेदिवस ती वाचनसंख्या वाढत गेली. पहिले हजार होण्यासाठी जवळ जवळ पाच सहा महिने लागले होते, पण वर्ष संपेपर्यंत दहा हजारांचा पल्ला गाठला तेंव्हा धन्य वाटले होते. हा टप्पा गांठल्याबद्दल अभिनंदन करतांना नंदनने मला लक्षाचा आंकडा गांठण्यासाठी शुभेच्छा दिल्या होत्या आणि मी त्याच्या तोंडात साखर पडू दे असे म्हंटले होते.
दुस-या वर्षात हा वेग कायम राहिला आणि वाचनसंख्येतील सहस्रांचे रौप्यमहोत्सव आणि सुवर्णमहोत्सव साजरे होत वर्षअखेरपर्यंत साठ हजारांचा पल्ला गाठला. हे असेच चालत राहिले तर खरोखरच हे वर्ष संपण्यापूर्वी आपल्याला लक्षाधीश होण्याचा योग आहे असे दिसायला लागले होते. अजून मी त्याची आशा सोडलेली नाही. पण गेल्या महिनाभरात वेगळेच वारे वाहू लागले असल्याचे जाणवत आहे. त्याआधीच एका ब्लॉगमित्राने याहू ३६० आपला गाशा गुंडाळण्याच्या तयारीत असल्याचे वृत्त दिले होते, पण मी ते सीरियसली घेतले नाही. त्यानंतर एका ब्लॉगमैत्रिणीने आपला मुक्काम दुसरीकडे हलवला असल्याचे सांगितले आणि दुसरी जागा पाहिली सुध्दा. पण ती दोन्हीकडे आपली प्रतिभा दाखवू शकते हे लक्षात आल्यानंतर तिने याहू सोडला नाही.
आता मलासुध्दा बदलत्या परिस्थितीचे चटके बसायला लागले आहेत. सॉफ्टवेअरला कशा प्रकारच्या मेंटेनन्सची गरज असते हे मला माहीत नाही. पण त्यात त्रुटी निर्माण झाल्या आहेत असे दिसते. गेल्या कांही दिवसांपासून याहूवर नवी नोंद करतांना खूप अडचणी येऊ लागल्या आहेत. आज लिहिलेला हा भाग कधी प्रसिध्द होणार आहे हे मला माहीत नाही. प्रसिध्द झालेला ताजा भाग हा ब्लॉग उघडतांना बरेच वेळा दिसतच नाही. त्याऐवजी कुठला तरी जुना भाग अचानक प्रकट होतो. गेल्या दोन दिवसात माझा मलाच हा भाग याहू ३६० वर दिसू शकलेला नाही. त्यामुळे निदान कांही वाचकांपर्यंत तो पोचवण्यासाठी या जागी टाकला आहे.
पंच्याहत्तर हजारांची संख्या वाचनांने ओलांडल्याचे सुखद वृत्त आज मला दिसले. त्याबद्दल वाचकवृंदाचे मनःपूर्वक आभार. पण माझ्या या भावना त्यांच्यापर्यंत पोचतील की नाही अशी शंका येण्यासारखी परिस्थिती दिसत आहे. त्यामुळे माझी मनोकामना असली आणि वाचकांचा आधार असला तरी लक्षापर्यंत पोचण्याचे लक्ष्य गांठण्यापर्यंत तिथला हा ब्लॉग टिकून रहावा अशी प्रार्थना करण्यापलीकडे काय करता येण्यासारखे आहे? वाचकांपर्यंत पोचण्यासाठी मी ब्लॉगस्पॉटवरील ब्लॉगचे पुनरुज्जीवन केले आहेच. पण किती जणांपर्यंत पोचत आहे हे समजायला सध्या मार्ग नाही. तोसुध्दा निघेल अशी आशा आहे.

No comments: